Pesë muaj më parë, Izabela*, nënë e një vajze të mitur nga Kolumbia, u arrestua nga policia shqiptare nën dyshimin se ishte pjesë e një rrjeti prostitucioni. Por pas këtij arrestimi fshihet një histori mashtrimi, trafikimi dhe neglizhence institucionale. Ky hulumtim tregon si një grua, e dëshpëruar nga varfëria përfundon rreth 10,000 kilometra larg familjes së saj, viktimë e një sistemi që nuk i ofron as ndihmë dhe as drejtësi.
Sipas vendimit të Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm Tiranë, Izabela u arrestua si e dyshuar për kryerjen e veprave penale “Prostitucion” dhe “Mbajtja e lokaleve për prostitucion”.
Përfaqësuesja e saj ligjore konfirmoi për Citizens se tashmë hetimet janë mbyllur dhe ndaj saj rëndon vetëm akuza e ushtrimit të prostitucionit. Sipas avokates, masa për këtë vepër penale parashikohet me gjobë deri në tre vite burg.
“Ne erdhëm nga nevoja! E vetmja gjë që dua tani është të kthehem në shtëpi!” rrëfen për Citizens, Izabela, një grua te të 30-at e munduar nga sprovat e jetës në qytetin Medelín të Kolumbisë.
Ajo u arrestua në mars, në kuadër të operacionit të koduar policor “Orkidea”. Autoritetet shqiptare dyshojnë se ishte pjesë e një rrjeti me 44 vajza nga Amerika Latine që angazhoheshin në prostitucion në Tiranë.
Policia arrestoi pesë prej vajzave, një taksist dhe një oficere policie, të cilët dyshohen se kryenin funksionin e koordinatorëve për llogari të G.R, një grua 47-vjeçare, që mendohet se drejtonte rrjetin nga Kolumbia. Kjo e fundit u shpall në kërkim ndërkombëtar.
Izabela, tregoi për Citizens.al se në Kolumbi ka një vajzë 8 vjeçe, të cilën ia mban nëna 80-vjeçare pasi bashkëshortin e ka në burg. E gjendur në kushte të vështira ekonomike, ajo po kërkonte punë.
Një e njohur e një shoqeje të saj i ofroi si mundësi emigrimin jashtë Kolumbisë për të punuar si kërcimtare nate. Puna bënte fjalë për një “Strip-Club” në Tiranë me një pagë prej 1,000 eurosh në muaj.
Persona të cilët ajo nuk i njihte, i siguruan biletën e udhëtimit. Bileta ju dergua online, bashkë me një mesazh se për këtë ishte në borxh.
“Ja ofrojnë këtë opsion grave që janë më në nevojë dhe kur të duhen para nuk është se pyet shumë. Ose thonë ja ti ke atë personin që ka qenë atje, pyete! Por çdo gjë është gënjeshtër!” tregon Izabela.
Ajo udhëtoi për në Shqipëri së bashku me një miken e saj. Por vetëm kur mbërriti në Tiranë kuptoi se e gjitha kishte qenë një mashtrim dhe se kishte rënë pre e një rrjeti prostitucioni.
Por, grupi kriminal që e kishte sjellë ishte prej kohësh nën përgjim nga policia. Ata po përpiqeshin t’i shpëtonin arrestimit dhe për këtë Izabela dhe vajza tjetër nuk u prostituuan.
Pas 10 ditësh qëndrimi në një apartament, atyre iu kërkua të linin menjëherë shtëpinë. E mbetur mes katër rrugëve, ajo i kërkoi babait të saj të merrte para borxh për t’i siguruar një biletë kthimi për në Kolumbi.
Por gjatë kontrollit nga oficerët e policisë në aeroportin e Rinasit, Izabela dhe mikja e saj u ndaluan.
“Mendohet se policia duhet të të mbrojë, por për policinë ne ishim kriminele,” tregon Izabela.
Pasi qëndroi rreth një muaj në burgun e grave në Pogradec, Izabela u lirua me detyrim paraqitje dhe tashmë pas mbylljes së hetimeve, ajo jeton përkohësisht në Tiranë, në pritje të marrjes së pasaportës.
Ajo shton se ishte babai i saj, ai që u lidh me organizata në Shqipëri, të cilat i siguruan qëndrim dhe ushqim, pasi institucionet i braktisën.
“Kur shkuam në Pogradec, çdo material gjyqësor që na dhanë ishte në shqip. Askush nuk na i jepte dokumentet në spanjisht, na kërkonin para për përkthimin,” kujton Izabela.
“Ditën që dolëm nga burgu, na thanë se duhet të dilnim shpejt. Burgu ishte në mal, 200 euro taksia për t’u kthyer në Tiranë. Para, para, para…” shprehet Izabela tejet e zhgënjyer nga trajtimi që vuajti.
Mësim për sistemin gjyqësor dhe për prokurorinë
Fillimisht Izabela ka deklaruar se kërkonte ndjesë për prostituimin, edhe pse nuk e kishte ushtruar, dhe se nuk e dinte që në Shqipëri kjo ishte një vepër penale.
“E dija që ishte legale. Kisha shumë pak ditë që kisha ardhur, i kërkoj njëherë falje trupit gjykues, kërkoj të kthehem në shtëpinë time,” janë fjalët e saj të mbajtura në deklaratën përpara oficerëve të policisë.
Më vonë, ajo donte të dëshmonte se kishte ardhur e mashtruar në Shqipëri. Por sipas avokates, ajo ka pasur frikë ta ndryshojë deklaratën fillestare pasi mund të akuzohej për dëshmi të rreme, apo veprime që pengojnë zbulimin e së vërtetës.
Entela Avdulaj, Menaxhere e Programeve në Qendrën Psiko-Sociale “Vatra”, thotë se janë procedurat standarde ato që përcaktojnë nëse një individ është viktimë e mundshme trafikimi ose jo. Në këtë pikë, për historinë e Izabelës, ajo përmend si elementë identifikues faktin se pas sjelljes së saj qëndron një grup mashtrues, të cilët për të arritur qëllimet e tyre përfituan nga të qenit vulnerabël dhe në nevojë ekonomike.
Kështu, pas një sërë vlerësimesh, Izabela dhe vajzat e tjera nga Kolumbia janë identifikuar si viktima të trafikimit.
“Në momentin që identifikohen si viktima të mundshme trafikimi nuk kanë pse të akuzohen, sepse sipas Konventës së Këshillit të Evropës, direktivave që ne i kemi ratifikuar, apo dhe sipas Kodit Penal, nëse janë shfrytëzuar, nuk duhet të dënohen,” theksoi Avdulaj për Citizens.al.
Ajo thekson se rasti i Izabelës dhe vajzave të tjera nga Amerika Latine, duhet të shërbejë si mësim për prokurorinë dhe sistemin gjyqësor, që viktimat e mundshme të trafikimit duhet të identifikohen saktë, në kohë dhe të mos përndiqen.
“Nëse do të ishin identifikuar në kohë si viktima të mundshme të trafikimit, këto vajza do të kishin status tjetër sot,” vijon Avdulaj, e cila thotë se në Shqipëri mungojnë shërbimet për personat e huaj që gjenden në raste të tilla dhe përballen më pas me vështirësi të ndryshme pasi dalin nga burgu.
“Gjatë kohës që janë në gjendje të lirë, por në ndjekje penale, kujt do t’i drejtohen ato, ku do të qëndrojnë, kush do të kujdeset për to derisa të ikin? Çfarë do të bëhet me ta? Vetë institucionet na drejtohen ne, dhe këtu e prezumojnë që duhet të ketë elementë që janë vulnerabël përderisa na drejtohen,” shton Avdulaj.
Aktualisht, qendra “Vatra” po i paguan ende qiranë Izabelës dhe të paktën 11 vajzave të tjera nga Kolumbia, ndërsa fondacioni “Mary Ward Loreto” i ka mbështetur me ndihmë psikologjike dhe pako ushqimore, teksa ato presin të kthehen në shtëpi.
Rritje e viktimave të huaja të trafikuara në Shqipëri
Policia e Shtetit i tha Citizens se në vitin 2024 nga 76 raste, janë identifikuar 52 viktima për shfrytëzim prostitucioni, prej të cilave 35 ishin shtetase të huaja me prejardhje nga Afrika, Azia dhe Amerika Latine, të cilat përdorin Shqipërinë si vend destinacioni ose tranziti.
Kjo prirje duket se ka vijuar edhe në vitin 2025 ku në gjashtëmujorin e parë u regjistruan 37 raste me 15 viktima të mundshme, 4 prej të cilave shtetase të huaja.
Dy vite më parë të dhënat flisnin për një situatë tjetër. Në vitin 2023 autoritetet patën raportuar për 70 raste shfrytëzimi për prostitucion – me 5 vajza të cilësuara si viktima të mundshme. Të gjitha ishin shqiptare.
Irena Kraja, nga fondacioni “Mary Ward Loreto”, paralajmëron për rritjen e shfrytëzimit të punëtorëve të huaj, të cilëve u mbahen pasaportat, kërcënohen dhe shpeshherë dëbohen në mënyrë të paligjshme nga vetë punëdhënësit.
“Edhe duke e pasur lejen e qëndrimit i çojnë (punonjësit e huaj) në aeroport dhe i deportojnë, vetë punëdhënësit, që nuk e kanë këtë të drejtë, është kalim me detyrim, që në vetvete është trafikim,” thekson ajo.
Kraja përmend raste të shpeshta ku kushtet e punës për të huajt janë ndryshe nga sa thuhet dhe pagat më të ulëta. Ajo thotë se të huajt zgjedhin kryesisht Shqipërinë për shkak se ajo ndodhet në Evropë dhe ka kosto relativisht të ulëta në aplikime.
“Shqipëria është në Evropë, vend kandidat në BE, dhe për këtë është ideja se mund ta përdorin Shqipërinë si trampolinë, por edhe informacioni i jepet me qëllim në mënyrë të deformuar, pastaj tërheqin dhe njëri-tjetrin nga komuniteti i vetë,” analizon Kraja.
*Izabela është pseudonim i përdorur për të ruajtur identitetin e viktimë.
Ka kryer studimet në nivelin master në degën e Gazetarisë dhe Shkencave të Komunikimit në Universitetin e Tiranës. Ajo raporton prej më shumë se katër vitesh në Citizens.al mbi çështjet e kulturës, zhvillimit urban, feminizmit etj. Është kontributore gjithashtu në media të tjera vendase dhe të huaja on line, si dhe ka punuar në redaktimin e materialeve të ndryshme. Është autore e podastit “Pezull” në Citizens.al dhe është angazhuar si koordinatore e projekteve që lidhen me fuqizimin e gazetarëve të rinj dhe çështjet e migrimit.
