Autore: Dallandyshe Xhaferri | Elbasan | Citizens.al
Sistemi i burgjeve përballet me mbi 300 vende vakante për policë dhe oficerë teksa mosha mesatare e punonjësve aktual është 48 vjeç. Të rinjtë e refuzojnë këtë punë për shkak të pagave të ulëta dhe kushteve të vështira. Ndërkohë, ashpërsimi i Kodit Penal ka rritur mundësinë e ndëshkimeve me burg edhe për shkelje me rrezikshmëri të ulët duke shtuar numrin e të dënuarve.
Vakumi në punonjës
Çdo ditë, në orën 05:00 të mëngjesit, dhjetëra policë nga Elbasani nisen me furgonë drejt burgut të sigurisë së lartë në Peqin për të marrë turnin e parë. Të ulur në sediljet e tyre, ata hezitojnë të flasin për situatën në prani të kolegëve, por në anonimitet pranojnë se problematikat janë të shumta.
Ylberi* prej më shumë se dy dekadash punon si polic në këtë institucion të shlyerjes së dënimit dhe e përshkruan përditshmërinë me probleme kryesisht prej mbipopullimit dhe mungesës personelit.
“Në sektorët e sigurisë së lartë ndodhen deri dy persona në dhomë, ose dhe katër kur dhoma është më e madhe. Por 30-40 të dënuar në një sektor vëzhgohen vetëm nga një polic,” thotë ai, duke shtuar se gardianët punojnë mbi 22 ditë në muaj për të mbuluar shërbimin.
“Problematike është gjendja në paraburgim. Janë të tejmbushura. Në një dhomë me kapacitet për katër persona qëndrojnë tetë,” përfundon ai.
Të dhënat zyrtare konfirmojnë mungesën e personelit në të gjithë sistemin e shlyerjes së dënimeve. Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve tha për Citizens.al, nevojiten 307 punonjës: 236 policë të rolit bazë dhe 71 oficerë.
Aktualisht në burgje punojnë 288 oficerë dhe 3,146 policë, ndërsa numri i të paraburgosurve dhe të dënuarve arrin në 4,560 që e bën raportin mesatar në rreth një polic për dy të burgosur.
Sipas Valentin Macajt, kryetar i Sindikatës së Shërbimeve Policore, problemi kryesor nuk është vetëm mbipopullimi, por demotivimi i punonjësve dhe mungesa e investimeve për kushte më të mira pune.
“Polici shërben 8-12 orë, është 24 orë në gatishmëri dhe asnjë vakt ushqimi nuk mbulohet nga shteti,” thotë si shembull ai për të treguar edhe neglizhencën nga ana e qeverisë për këtë sektor.
Punë e papreferuar nga të rinjtë
Sipas Drejtorisë së Burgjeve, mosha mesatare e policëve është 48 vjeç. Ndërkohë, Macaj thotë se të rinjtë refuzojnë t’i bashkohen sistemit si policë burgjesh për shkak të presionit dhe kushteve të rënda.
“Aspirantët e rinj paguhen sa 80% e gradës së inspektorit, rreth 46 mijë lekë në muaj, pra më pak se paga minimale,” shpjegon ai.
Kreu i sindikatës shton se mungesa e të drejtave në punë dhe të ardhurat e ulëta e bëjnë këtë profesion të mos jetë tërheqës dhe i sigurt për të rinjtë.
Ndërkohë, punonjësit aktual janë të ekspozuar përballë presioneve që vijnë nga të dënuarit, por edhe ndikimet apo stereotipet që përhapen ndaj uniformës për shkak të rasteve me të implikuar në korrupsion.
“Janë të frustruar nën presionin e eksponentëve të fuqishëm të krimit që gjenden pas hekurave, dhe nuk kanë as besim te kolegët, që fatkeqësisht disa kanë rezultuar të implikuar dhe në korrupsion,” shprehet Macaj.
Sipas tij, edhe ligji i vitit 2023 për Policinë e Burgjeve nuk e përmirësoi situatën sepse u miratua pa konsultim me grupet e interesit.
“Asnjë ligj nuk ka përcaktuar qartë procedurën e rekrutimit: si trajtohet kandidati në trajnim dhe sa paguhet gjatë kursit tre-mujor?” shton ai.
Kola*, një tjetër polic, thotë se deri në vitin 2024 paguanin vetë transportin dhe uniformat.
“Uniformën, stemat, gjithçka e blinim me paratë tona. Ndryshe nga Policia e Shtetit, ne ende nuk përfitojmë trajtim ushqimor,” theksoi ai.
Kodi Penal dhe rritja e të burgosurve
Më 28 janar Parlamenti miratoi me 85 vota ndryshime në Kodin Penal. Paketa përfshinte ashpërsimin e dënimeve për ndërtimet pa leje, zjarrvëniet dhe edhe parkimin e dysh, i cili tashmë mund të dënohet me gjobë ose deri në 1 vit burg.
Qeveria e paraqiti si përafrim me legjislacionin e BE-së. Por juristi Jordan Daci nuk pajtohet me këtë qëndrim. Ai thotë se ndryshimet ashpërsojnë ligje në një qasje që nuk përshtaten me standardet e Evropës dhe rrjedhimisht rrisin numrin e të burgosurve.
“Janë ligje ‘të egra’. Kodi i ri ka trefish më shumë vepra penale. Nëse dje rrezikoje burg për 3 shkelje, sot rrezikon për 9,” thotë ai.
Sipas tij, shumë kundërvajtje administrative janë kriminalizuar dhe ndërhyrja prek edhe sferën e të drejtës private.
“Shkelje civile pa rrezikshmëri po trajtohen si vepra penale,” ngre me shqetësim Daci, i cili paralajmëron se disa vepra mund të dënohen më rëndë se vrasja me dashje, e cila mbetet 5-10 vjet burg.
Sipas tij, kjo qasje do të rrisë ndjeshëm numrin e të burgosurve dhe do të krijojë probleme organizative për sistemin penitenciar, i cili tashmë operon në kufijtë e kapaciteteve.
*Emrat janë ndryshuar për të ruajtur anonimatin.
Lexoni gjithashtu:
- 50 ndryshime, pa reformë: Kodi Penal si mjet kontrolli
- Kodi i ri Penal rrezikon lirinë e shprehjes
- Organizatat e medias kundër Kodit të ri Penal: Cenon lirinë e shprehjes
