Shqipëria vijon të klasifikohet si vend “pjesërisht i lirë,” nga “Freedom House”. Sipas raportit më të fundit për vitin 2025 vendi ka marrë 68 pikë nga 100 të totalit duke ruajtur të njëjtin nivel si një vit më parë.
Në një perspektivë pesëvjeçare, Shqipëria shfaq një stanjiacion të dukshëm mes së njëjtit vlerësim 67-68 pikë (2021-2025), luhatje që tregon mungesë progresi në cilësinë e demokracisë dhe sundimin e ligjit.
“Freedom House” është një organizatë ndërkombëtare me seli në Shtetet e Bashkuara. Ajo monitoron dhe vlerëson gjendjen e demokracisë, lirive politike dhe të drejtave civile në mbi 190 vende të botës.
Raportet e saj vjetore “Freedom in the World” konsiderohen ndër matësit më objektivë sa i takon cilësisë së demokracisë, duke u referuar gjerësisht nga institucione ndërkombëtare, studime dhe media.
Vlerësimet e kësaj organizate ndikojnë në perceptimin ndërkombëtar për vendet, si dhe përdoren shpesh për të analizuar prirjet demokratike, regresin apo progresin e një shteti sa i takon mirë-qeverisjes dhe sundimit të ligjit.
Raporti vlerëson çdo vit disa fusha kyçe të jetës publike, qeverisjen qendrore dhe vendore, procesin zgjedhor, mjedisin ligjor, funksionimin e shoqërisë civile, pavarësinë e medias dhe korrupsionin.
Ndër elementët pozitivë për Shqipërinë gjatëvitit 2025, raporti i “Freedom House” evidenton mbajtjen e zgjedhjeve konkurruese dhe pluralizmin politik, si dhe respektimin në përgjithësi të lirive fetare dhe të tubimit.
“Liria fetare dhe liria e tubimit përgjithësisht respektohen”, thuhet në raport.
Megjithatë, raporti thekson se polarizimi i lartë politik mbetet problem strukturor, ndërsa partitë politike nuk funksionojnë si organizata të hapura, por janë të përqendruara rreth figurave të liderëve të tyre.
“Korrupsioni dhe ryshfeti mbeten probleme të mëdha, megjithëse qeveria ka ndërmarrë hapa për të trajtuar korrupsionin në sistemin gjyqësor”, vlerëson raporti.
Si zhvillime pozitive përmenden puna e Strukturës së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK/GJKKO) në hetimin dhe gjykimin e zyrtarëve të lartë, si dhe avancimi i reformës në drejtësi, përfshirë procesin e vetingut që ka larguar nga sistemi gjyqtarë dhe prokurorë të dyshuar për korrupsion.
Nga ana tjetër, Shqipëria duket se vijon të marrë pikë të ulëta në fusha kritike si liria dhe pavarësia e medias, liria akademike dhe të drejtat e punëtorëve për organizim sindikal. Problem mbeten edhe çështjet e të drejtave të njeriut, përfshirë dhunën në familje.
Në krahasim me rajonin, Shqipëria pozicionohet disi më mirë, por me të njëjtat problematika dhe vlerësim të përgjithshëm si vende “pjesërisht të lira”: Serbia është vlerësuar me 53 pikë, Bosnjë dhe Hercegovina me 54 pikë, Kosova 60 pikë, Maqedonia e Veriut 67 pikë dhe Mali i Zi 68 pikë.
Lexoni gjithashtu:
- Freedom House: Shqipëria vend me demokraci të brishtë
- Freedom House: Demokracia në Shqipëri asnjë përmirësim
Erisa Kryeziu ka përfunduar studimet e larta në Gazetari dhe Komunikim dhe Master Shkencor në Marrëdhënie me Publikun në Universitetin e Tiranës. Prej pesë vitesh është gazetare dhe menaxhere e projekteve pranë Citizens.al, ku raporton për çështje sociale dhe të drejtat e njeriut, veçanërisht për çështjet e të drejtave në punë, në arsim, barazinë gjinore, grupet e margjinalizuara, personat me aftësi të kufizuar si dhe për çështje mjedisore. Njëkohësisht punon edhe si koordinatore projektesh me fokus rininë dhe edukimin mediatik. Përdoruese e teknikave të reja të raportimit sikurse “Mobile Journalism” dhe e mjeteve të angazhimit qytetar në raportim (ECR-Engage Citizens Journalism).
