“Albanië bevindt zich op een gematigd niveau van voorbereiding op het gebied van de vrijheid van meningsuiting. Er is beperkte vooruitgang geboekt. De verwevenheid van zakelijke en politieke belangen, gebrek aan transparantie van financieringsbronnen, concentratie van media-eigendom, intimidatie en onveilige werkomstandigheden bleven de onafhankelijkheid van de media, het pluralisme en de kwaliteit van de journalistiek belemmeren.dit staat in het jaarlijkse voortgangsrapport van de Europese Commissie dat vandaag voor Albanië is gepubliceerd.
Volgens het rapportblijven de aanbevelingen van vorig jaar nog steeds geldig voor zover het de vrijheid van meningsuiting betreft, terwijl er tegelijkertijd bezorgdheid wordt geuit over het denigrerende taalgebruik tegen journalisten door hoge functionarissen en politieke actoren in het land tegen journalisten.
In juli 2022 werd een tweede journalist voor drie maanden uitgesloten van persconferenties van de regering wegens vermoedelijke ethische schendingen. In november 2022 werd een onderzoeksjournalist in Tirana fysiek aangevallen door onbekende personen. De journalist beweerde dat de aanval rechtstreeks verband hield met zijn berichtgeving over beschuldigingen van het in verband brengen van voormalige overheidsfunctionarissen met corruptiezaken. In januari 2023 werden een lokale journalist en zijn vrouw fysiek mishandeld terwijl de journalist dienst had om een rechtszaak te verslaan.”, - het staat vermeld in de jaarlijkse voortgangsrapportage.
Volgens het voortgangsrapport is er sprake van een lichte stijging van het aantal SLAPP-rechtszaken.
“Mediaorganisaties meldden dat er in 2022 19 nieuwe strafzaken zijn ingediend tegen journalisten of mediamedewerkers, terwijl 11 zaken onopgelost blijven en zijn overgedragen van voorgaande jaren. Ook zijn er twaalf civiele zaken aangespannen, waarvan er elf betrekking hebben op het naar verluidt publiceren van valse of onnauwkeurige informatie." - zo staat het in het jaarlijkse voortgangsrapport.
Ook wijst het jaarlijkse voortgangsrapport op de noodzaak van een algemene beoordeling van het rechtskader om de belangrijkste uitdagingen aan te pakken die de onafhankelijkheid van de media belemmeren.
“…in het bijzonder de concentratie van media-eigendom en de transparantie van financieringsbronnen en economische belangen, inclusief publieke financiering. Het is essentieel dat eventuele wijzigingen in het juridisch kader in overeenstemming zijn met de Europese normen, inclusief de adviezen van de Commissie van Venetië, en onderworpen zijn aan uitgebreid overleg met mediaorganisaties en het maatschappelijk middenveld.”
'Stille verkiezingen, met misbruik van publieke middelen'
De lokale verkiezingen van 14 mei 2023 zijn volgens het rapport over het algemeen vreedzaam verlopen, ook op de stemdag.
“Er zijn zorgen over het misbruik van publieke middelen op zowel nationaal als lokaal niveau, beschuldigingen van druk op kiezers en werknemers in de publieke sector, en beschuldigingen van het kopen van stemmen. Dit alles moet goed worden onderzocht. Ondanks de oprichting van de ad-hoccommissie voor electorale hervormingen in februari 2022 is er geen vooruitgang geboekt bij het aannemen van welke tekst dan ook, noch bij het opvolgen van de openstaande aanbevelingen van de OVSE/ODIHR en de Commissie van Venetië.
Het functioneren van de rechterlijke macht
Volgens het jaarlijkse voortgangsrapport is Albanië redelijk voorbereid op het functioneren van de rechterlijke macht, terwijl er tijdens de verslagperiode goede vooruitgang is geboekt met de voortdurende implementatie van de justitiële hervormingen.
Echter, "de efficiëntie van het rechtssysteem en de toegang tot de rechter werden nog steeds beïnvloed door de duur van de procedures, de toegenomen werkdruk en het grote aantal uitstaande zaken, dat nog steeds aanzienlijk is", zo legt het rapport uit.
De strijd tegen corruptie
Voor de Europese Commissie blijft corruptie een groot probleem, ondanks enige vooruitgang in verband met de veroordelingen van enkele hooggeplaatste personen.
“In spraakmakende zaken spraken speciale rechtbanken strafrechtelijke vonnissen uit; met name de veroordeling van een voormalig minister van Milieu tot tien jaar gevangenisstraf en een parlementslid tot vier jaar gevangenisstraf als onderdeel van een onderzoek naar concessieovereenkomsten voor afvalverwerking. Een voormalige vice-premier werd door SPAK beschuldigd van strafbare feiten, waaronder passieve corruptie; als onderdeel van het onderzoek naar de problematiek van verbrandingsovens”, aldus het rapport.
Volgens het rapport "Corruptie is wijdverbreid in veel gebieden van het publieke en zakelijke leven en de maatregelen om dit te voorkomen hebben nog steeds een beperkte impact, vooral in kwetsbare sectoren.”
‘Persoonsgegevens blijven een probleem’
Het rapport vestigt de aandacht op meer inspanningen op het gebied van de bescherming van persoonsgegevens.
“Voor de bescherming van persoonsgegevens moet Albanië sterke wettelijke en institutionele waarborgen instellen om verdere massale schendingen van de privacy door particuliere bedrijven en het openbaar bestuur te voorkomen en de noodzakelijke wetgeving aannemen om te harmoniseren met het EU-acquis op het gebied van persoonsgegevens.”
Volgens het rapport is de economische hulp voor slachtoffers van huiselijk geweld aanzienlijk toegenomen, maar moet de implementatie van de wet inzake gendergelijkheid en de nationale strategie voor gender verder worden geïntensiveerd.
Zorg voor kwetsbare groepen
Volgens het rapport hebben vrouwen die in landelijke en afgelegen gebieden wonen, Roma- en Egyptische vrouwen en LGBTIQ-individuen beperkte toegang tot basisgezondheidszorg en seksuele en reproductieve gezondheidszorg.
"Het ministerie van Volksgezondheid en Sociale Bescherming heeft zich ingespannen om toezicht te houden op en training te geven aan gezondheidspersoneel om de kwestie van abortus met gendervooroordelen te identificeren en aan te pakken, maar de inspanningen moeten doorgaan om de monitoring van de praktijk te garanderen."
‘Gendergerelateerd geweld blijft een punt van zorg’
Met betrekking tot gendergerelateerd geweld benadrukt het rapport dat het nationale wettelijke kader verder moet worden geharmoniseerd met de bepalingen van het Verdrag van de Internationale Arbeidsorganisatie inzake geweld en intimidatie op de werkvloer (Verdrag nr. 190), geratificeerd in februari 2022.
“Het huidige juridische kader is niet volledig in overeenstemming met de internationale normen, waaronder het Verdrag van Istanbul, en mist de focus op re-integratie en toegang tot diensten voor slachtoffers en overlevenden van geweld.”
Volgens het rapport blijft seksueel geweld, ook op internet, een punt van zorg.
“In 2022 behandelden de kinderbeschermingseenheden 2 gevallen van kinderen die bescherming nodig hadden (voornamelijk gevallen van kinderen die risico liepen of slachtoffers waren van geweld, misbruik, verwaarlozing of uitbuiting). Het aantal kinderbeschermingswerkers (496 in alle 241 gemeenten) blijft ver onder het totaal aantal dat nodig is. Er zijn verdere inspanningen nodig om te zorgen voor een adequate en systematische reactie op alle vormen van geweld tegen kinderen.”
De rechten van personen met een handicap
Volgens het rapport is er enige vooruitgang geboekt op het gebied van de rechten van personen met een handicap.
Echter, “De Albanese kaderwetgeving inzake de rechten van personen met een handicap blijft slechts gedeeltelijk in overeenstemming met het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap en de lacunes moeten worden aangepakt”.
In het rapport wordt uitdrukking gegeven aan de noodzaak van Albanië om het Facultatief Protocol bij het Verdrag te ratificeren.
"Er zijn sterkere inspanningen nodig om de discriminatie van mensen met een handicap aan te pakken, de algemene toegang te verbeteren, de werkgelegenheid te bevorderen en statistische gegevens te verzamelen."
Volgens het rapport wordt de kwaliteit van het onderwijs voor kinderen met een handicap, en vooral dove kinderen, nog steeds met zorg bekeken.
“Het aantal assistent-leraren in het pre-universitair onderwijssysteem bleef in 2022 toenemen. Het moet echter verder toenemen om voldoende ondersteuning te garanderen op alle scholen, vooral in landelijke en afgelegen gebieden. Er zijn extra inspanningen nodig om alle leraren training te geven over inclusieve onderwijsbenaderingen en om handicaps vroegtijdig op te sporen."
De rechten van de LGBT-gemeenschap
Het rapport benadrukt het hoge niveau van discriminatie van lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders, interseksuelen en queer (LGBTIQ) mensen.
“…vooral met betrekking tot de toegang tot gezondheidszorg, justitie, werkgelegenheid en huisvesting. Leden van de LGBTIQ-gemeenschap blijven fysieke agressie en haatzaaiende uitlatingen ervaren, vooral op sociale media. Albanië heeft geen wetgeving die het burgerlijk samenwonen of het homohuwelijk erkent".
Erisa Kryeziu heeft een hogere studie journalistiek en communicatie en een Master of Science in Public Relations afgerond aan de Universiteit van Tirana. Ze is al vijf jaar journalist en projectmanager bij Citizens.al, waar ze rapporteert over sociale kwesties en mensenrechten, vooral over kwesties van rechten op het werk, in het onderwijs, gendergelijkheid, gemarginaliseerde groepen, mensen met een handicap zoals en voor milieuproblemen. Tegelijkertijd werkt ze als projectcoördinator met een focus op jeugd- en media-educatie. Gebruiker van nieuwe rapporteringstechnieken zoals "Mobiele Journalistiek" en instrumenten voor burgerbetrokkenheid bij berichtgeving (ECR-Engage Citizens Journalism).
